Je herkent het vast. Je wilt als professional met je team aandacht besteden aan cultuursensitief werken. Maar je voelt weerstand. “Maar we behandelen toch iedereen gelijk?” klinkt het enigszins beledigd. “Moeten we dan alles aanpassen?” of “Dit is toch weer zo’n modewoord?” zijn vaak gehoorde bedenkingen.
Weerstand ontstaat vaak niet omdat mensen “tegen” zijn, maar omdat het begrip onduidelijk is. Of verkeerd wordt geïnterpreteerd.
Daarom is het belangrijk dat je helder uitlegt wat deze houding inhoudt. Deze blog is de eerste in een driedelige reeks over weerstand tegen cultuursensitief werken, hoe je het in de praktijk toepast, en hoe je mythes weerlegt.
Waarom het vaak weerstand oproept
Voor veel mensen klinkt cultuursensitief werken als iets groots. Het is iets abstracts en heeft voor sommigen een politieke bijsmaak. Anderen vatten gesprekken of vragen over cultureel bewustzijn gauw op als een beschuldiging.
Het roept vragen op zoals:
- Doe ik het dan verkeerd?
- Moet ik alles aanpassen?
- Mag ik straks nog wel mezelf zijn in mijn werk?
Kortom: weerstand is verpakte onzekerheid. Als je dat niet eerst op tafel legt, haakt je publiek af.
Een helpende zin is bijvoorbeeld:
“Cultuursensitief werken gaat niet over het aanpassen van je hele aanpak, maar over het verbreden van je perspectief.”
Deze opening maakt het gesprek toegankelijker. Daarna kun je uitleggen wat cultuursensitief werken in de praktijk betekent.
Wat cultuursensitief werken wel is (en wat niet)
Deze basishouding betekent dat je je bewust bent van verschillen in hoe mensen denken, communiceren en verwachtingen hebben, en dat je die meeneemt in je professionele handelen.
Niet alleen afkomst of religie spelen een rol. Ook zaken als opvoeding, opleiding, generatie, gender en werkcultuur doen mee. Iedereen kijkt door een eigen bril. Het begint bij het besef dat jouw bril niet de enige is.
Het is vooral:
- geen checklist
- geen protocol
- geen verplicht “alles accepteren”
Zie het als een sociale skill, die je ontwikkelt door reflectie en nieuwsgierigheid.
Veelgehoorde misverstanden over cultuursensitief werken
Weerstand zakt vaak weg als je deze misverstanden expliciet benoemt.
“Cultuursensitief werken gaat alleen over afkomst”
Nee. Cultuur gaat over hoe je betekenis geeft aan de wereld. Ook binnen één land, stad of zelfs team kunnen grote verschillen bestaan.
“Dan moet ik alles weten van elke cultuur”
Dat is niet alleen onmogelijk, maar ook onnodig. Het gaat niet om kennis, maar om de bereidheid om te vragen en te luisteren.
“Ik moet mijn normen loslaten”
Cultuursensitief werken betekent onderzoeken waar gedrag of weerstand vandaan komt, niet dat alles per definitie oké is.
“Het is extra werk”
In de praktijk voorkomt het juist miscommunicatie, escalatie en afhaken. Zie het als een investering in je eigen werkplezier en de ervaring van de ander.
Uitleggen begint bij culturele bescheidenheid
Een sleutelbegrip dat veel weerstand wegneemt, is (culturele) bescheidenheid.
Dat betekent:
- erkennen dat je nooit uitgeleerd bent
- bereid zijn je eigen aannames te onderzoeken
- ruimte laten voor het perspectief van de ander
Het is de houding waarin je denkt:
“Wat voor mij logisch is, hoeft dat voor jou niet te zijn.”
Vanuit die houding wordt deze manier van werken geen ‘moetje’, maar een logische manier van samenwerken.
Zo leg je cultuursensitief werken uit zonder discussie te krijgen
Als je merkt dat een gesprek vastloopt, kan het helpen om het terug te brengen tot het doel. Bijvoorbeeld zo:
“Cultuursensitief werken is geen ideologie. Het gaat erom dat je bewust omgaat met verschillen, zodat het contact beter loopt en je effectiever kunt werken.”
Zo maak je duidelijk dat het doel van het gesprek niet is om iemand te beschuldigen of te verkondigen dat alles opeens anders moet. Dat is vaak al genoeg om de weerstand wat te laten zakken.
Tot slot: hoe je het uitlegt, is al cultuursensitief werken
De toon waarop je cultuursensitief werken uitlegt, bepaalt of mensen aanhaken of niet. Dat raakt de kern: de uitleg is de praktijk. Ook in je uitleg moet je er bewust van zijn dat je luisteraars een andere bril op hebben dan jijzelf.
Weerstand tegen deze manier van werken is geen probleem, het is een startpunt. De vraag is alleen: hoe voer je daar het goede gesprek over? Deze inzichten helpen je daarbij. In de volgende twee blogs gaan we dieper in op de praktijk en het ontkrachten van mythes.
Blijft het gesprek stroef? Bij Cultuurtolk helpen we teams en professionals om cultuursensitief werken begrijpelijk, bespreekbaar en werkbaar te maken. Wil je sparren over een specifieke casus, je team, of is een workshop cultuursensitief werken is voor jullie? Neem gerust contact met ons op.